İnternetten alışverişte cayma hakkı: 14 gün kuralı
İnternetten aldığınız bir ürün beklediğiniz gibi çıkmadıysa, ayıplı olmasa bile, çoğu zaman hiçbir gerekçe göstermeden iade etme hakkınız vardır. Buna cayma hakkı denir. Bu hak, mağazaya gitmeden; internet, telefon gibi uzaktan iletişim araçlarıyla yapılan mesafeli sözleşmeler için tanınmıştır.
Cayma hakkı nedir?
Tüketici, mesafeli sözleşmeden on dört gün içinde, hiçbir gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden cayabilir. Cayma bildiriminin bu süre içinde satıcıya veya sağlayıcıya yöneltilmiş olması yeterlidir.
On dört gün ne zaman başlar?
- Mal alımlarında: Malı sizin ya da sizin belirlediğiniz kişinin teslim aldığı gün başlar. Sözleşmenin kurulmasından teslime kadar geçen sürede de cayma hakkı kullanılabilir.
- Hizmet alımlarında: Sözleşmenin kurulduğu gün başlar.
- Tek siparişte ayrı ayrı gönderilen ürünlerde son ürünün, birden fazla parçalı ürünlerde son parçanın teslim alındığı gün esas alınır.
- Ürünün satıcı tarafından kargoya verilmesi, tüketiciye teslim sayılmaz.
Bilgilendirme yapılmadıysa
Satıcı, tüketiciyi cayma hakkı konusunda bilgilendirdiğini ispat etmek zorundadır. Gerektiği gibi bilgilendirme yapılmamışsa tüketici on dört günlük süreyle bağlı değildir. Ancak bu süre, her hâlde cayma süresinin bittiği tarihten itibaren bir yıl sonra sona erer.
Cayma hakkı nasıl kullanılır?
- Bildirim, süre dolmadan yazılı olarak veya kalıcı veri saklayıcısıyla (ör. e-posta) satıcıya ya da alışverişe aracılık eden platforma yapılır.
- Yönetmelik ekindeki cayma formu kullanılabileceği gibi, cayma kararını açıkça bildiren bir beyan da yeterlidir.
- Cayma hakkının kullanıldığını ispat yükü tüketicidedir. Bu yüzden bildirimin kaydını saklayın.
- Satıcı malı kendisi geri almayı teklif etmedikçe, tüketici bildirimden itibaren on dört gün içinde malı geri göndermelidir.
Paranızı ne zaman ve nasıl geri alırsınız?
- Satıcı, malın iade için belirttiği taşıyıcıya teslim edildiği tarihten itibaren on dört gün içinde, varsa ilk teslimat masrafı da dahil tahsil ettiği tüm ödemeleri iade etmek zorundadır.
- İade, alışverişte kullanılan ödeme aracına uygun şekilde, tüketiciye masraf çıkarmadan ve tek seferde yapılır.
- Ürünü satıcının belirttiği taşıyıcıyla gönderirseniz iade kargo masrafından sorumlu tutulamazsınız. Satıcı iade için bir taşıyıcı belirtmemişse sizden iade masrafı istenemez.
Ürünü kullanırsam ne olur?
Tüketici, cayma süresi içinde malı işleyişine, teknik özelliklerine ve kullanım talimatlarına uygun kullandığı takdirde oluşan değişiklik ve bozulmalardan sorumlu değildir. Mutat kullanımı aşan kullanımlarda ise sorumluluk doğabilir (aşağıdaki Yargıtay kararına bakın).
Hangi alışverişlerde cayma hakkı yok?
Taraflar aksini kararlaştırmadıkça şu sözleşmelerde cayma hakkı kullanılamaz:
- Fiyatı finansal piyasalardaki dalgalanmalara bağlı olarak değişen ve satıcının kontrolünde olmayan mal veya hizmetler,
- Tüketicinin istekleri veya kişisel ihtiyaçları doğrultusunda hazırlanan (kişiye özel) mallar,
- Çabuk bozulabilen veya son kullanma tarihi geçebilecek mallar,
- Ambalajı, bandı, mührü açılmış ve iadesi sağlık ve hijyen açısından uygun olmayan mallar,
- Tesliminden sonra başka ürünlerle karışan ve doğası gereği ayrıştırılamayan mallar,
- Koruyucu ambalajı açılmış basılı kitaplar, dijital içerikler ve bilgisayar sarf malzemeleri,
- Abonelik dışındaki gazete ve dergi gibi süreli yayınlar,
- Belirli bir tarihte yapılması gereken konaklama, eşya taşıma, araç kiralama, yiyecek-içecek ve eğlence/dinlenme hizmetleri,
- Elektronik ortamda anında ifa edilen hizmetler ve anında teslim edilen gayrimaddi mallar,
- Cayma süresi bitmeden, tüketicinin onayıyla ifasına başlanan hizmetler.
Sık sorulan sorular
Ürünün kutusunu açtım, yine de iade edebilir miyim?
Kutunun açılmış olması tek başına cayma hakkını ortadan kaldırmaz. İstisna, ambalajı açıldığında iadesi sağlık ve hijyen açısından uygun olmayan ürünler ile koruyucu ambalajı açılmış kitap, dijital içerik ve bilgisayar sarf malzemeleri gibi yukarıda sayılan durumlardır.
Satıcı siparişimi göndermiyor, ne yapabilirim?
Satıcı, siparişin kendisine ulaştığı andan itibaren taahhüt ettiği süre içinde teslim etmek zorundadır. Kişiye özel hazırlananlar dışında mal satışlarında bu süre otuz günü geçemez; geçerse tüketici sözleşmeyi feshedebilir.
Yargıtay uygulaması
Yargıtay 3. Hukuk Dairesi'nin 2022/6784 E., 2022/8533 K., 07.11.2022 T. sayılı kararı hem cayma hakkının kapsamını hem de ürünün kullanılmasının sonucunu gösterir. Olayda tüketici internetten bir cep telefonu satın almış, telefona hat takıp uygulamalar yükleyerek altı gün kullanmış, ardından süresi içinde cayma hakkını kullanmıştı. Satıcı, paketi açılmış ve kurulumu yapılmış elektronik ürünlerde cayma hakkı olmadığını ileri sürmüştü.
Yargıtay, cep telefonunun mesafeli satışta on dört günlük cayma hakkının istisnası olmadığını belirtmiştir. Bununla birlikte, Kanun m. 48/4'ün son cümlesi ile Yönetmelik m. 13/2'ye göre mutat kullanımı aşan bozulmalardan tüketicinin sorumlu olacağını hatırlatmıştır. Mahkemenin, telefonun altı gün kullanılmasının mutat kullanımı aşıp aşmadığını uzman bilirkişiyle araştırması; aşıyorsa satıcının zararından tüketicinin sorumlu tutulması gerektiği belirtilerek karar, sonuca etkili olmamak üzere kanun yararına bozulmuştur.
Sorularınız için iletişim sayfasını ziyaret edebilirsiniz.