Yasal mirasçılar kimlerdir, miras nasıl paylaşılır?

Bir yakınımızı kaybettiğimizde, acının yanında miras konusu da gündeme gelir. Vasiyetname bırakılmamışsa mirasın kimlere ve hangi oranda geçeceğini kanun belirler. Bu kişilere yasal mirasçı denir.

Zümre sistemi

Türk Medeni Kanunu mirasçıları kan bağına göre gruplara (zümrelere) ayırır. Bir zümrede mirasçı varsa, sonraki zümreye miras kalmaz.

  1. Birinci zümre: altsoy. Mirasbırakanın çocukları eşit pay alır. Ölmüş bir çocuğun yerine onun çocukları geçer.
  2. İkinci zümre: ana ve baba. Altsoy yoksa miras ana ve babaya eşit olarak kalır. Ölmüş olanın yerine onun altsoyu (mirasbırakanın kardeşleri ve onların çocukları) geçer.
  3. Üçüncü zümre: büyük ana ve büyük babalar. İlk iki zümrede kimse yoksa miras büyük ana ve büyük babalara, onlar ölmüşse altsoylarına (amca, hala, dayı, teyze) geçer.

Sağ kalan eşin payı

Eş, zümrelerin dışında ama onlarla birlikte mirasçı olur. Payı, birlikte mirasçı olduğu zümreye göre değişir:

  • Altsoyla birlikte: mirasın dörtte biri
  • Ana ve baba zümresiyle birlikte: mirasın yarısı
  • Büyük ana ve büyük babalar ve onların çocuklarıyla (amca, hala, dayı, teyze) birlikte: mirasın dörtte üçü
  • Bunlar da yoksa: mirasın tamamı (yani eş varsa kuzenler mirasçı olmaz)

Hiçbir yasal mirasçı bulunmazsa miras Devlete kalır.

Örnek

Mirasbırakan geride eşini ve iki çocuğunu bırakmışsa eş mirasın 1/4'ünü alır. Kalan 3/4 iki çocuk arasında eşit paylaşılır; her çocuğa 3/8 düşer.

Paylaşım nasıl yapılır?

  1. Mirasçılık belgesi alınır. Mirasçıları ve paylarını gösteren bu belge sulh hukuk mahkemesinden veya noterden alınabilir. (Sitemizde örnek dilekçesi bulunuyor.)
  2. Paylaşıma kadar ortak mülkiyet sürer. Mirasçılar, paylaşım yapılana kadar terekedeki mallar üzerinde birlikte hak sahibidir; kural olarak tek başlarına tasarruf edemezler.
  3. Anlaşarak paylaşım: Mirasçılar paylaşma sözleşmesi yapabilir; bu sözleşme ancak yazılı yapılırsa geçerlidir. Mirasçılar, mallar üzerindeki ortaklığı miras payları oranında paylı mülkiyete dönüştürmeyi de kararlaştırabilir. Taşınmazlar için tapuda işlem gerekir.
  4. Anlaşma olmazsa: Her mirasçı, sulh hukuk mahkemesinden mirasın paylaştırılmasını (ortaklığın giderilmesini) isteyebilir. Mallar mümkünse aynen, değilse satış yoluyla paylaştırılır. Bir mirasçının istemi üzerine hâkim, imkân varsa taşınmazların her birini bütün olarak bir mirasçıya verip aradaki değer farkını para ödenmesiyle denkleştirebilir.

Sağ kalan eşin evle ilgili hakkı

Eşlerin birlikte yaşadığı konut ve ev eşyası terekede yer alıyorsa, sağ kalan eş miras payına mahsuben bunlar üzerinde kendisine mülkiyet hakkı tanınmasını isteyebilir. Haklı sebepler varsa, eşin veya diğer mirasçılardan birinin istemiyle mülkiyet yerine intifa ya da oturma hakkı tanınmasına da karar verilebilir.

Sık sorulan sorular

Kardeşler mirasçı olur mu?

Mirasbırakanın çocuğu yoksa ve ana-babası ölmüşse, kardeşler ana-babanın yerine geçerek mirasçı olur.

Miras borçları da geçer mi?

Mirasçılar, terekenin borçlarından da sorumlu olur. Borçlar mal varlığından fazlaysa mirasın reddi seçeneği değerlendirilmelidir.

Yargıtay uygulaması

Mirasçılar arasındaki ortaklığın nasıl giderileceği konusunda Yargıtay, önce aynen paylaşma imkânının araştırılmasını beklemektedir. Yargıtay 14. Hukuk Dairesi'nin 2017/1206 E., 2021/508 K., 02.02.2021 T. sayılı kararında, TMK m. 642 uyarınca her mirasçının terekedeki malların aynen, bu mümkün değilse satış yoluyla paylaştırılmasını sulh mahkemesinden isteyebileceği; hâkimin imkân varsa taşınmazların her birini bütün olarak bir mirasçıya verip değer farklarını para ödetmek suretiyle denkleştirebileceği hatırlatılmıştır.

Somut olayda bilirkişi raporuna göre taşınmazların ne aynen ne de denkleştirme yoluyla paylaştırılması mümkün olmadığından, satış isteyen mirasçıların talebi doğrultusunda ortaklığın satış yoluyla giderilmesi gerektiği belirtilmiştir. Kararda ayrıca bu davaların iki taraflı olduğu ve bütün paydaşların davada yer almasının zorunlu olduğu vurgulanmış; eksik taraf teşkiliyle karar verildiği gerekçesiyle hüküm bozulmuştur.

Sorularınız için iletişim sayfasını ziyaret edebilirsiniz.