Ev sahibi kiracıyı hangi durumlarda çıkarabilir?
Konut ve çatılı işyeri kiralarında kanun kiracıyı güçlü biçimde korur. Ev sahibi, "sözleşmenin süresi doldu" diyerek kiracıyı çıkaramaz. Tahliye ancak kanunda sayılan belirli sebeplerle ve çoğu zaman belirli süreler içinde açılan davalarla mümkündür.
Süre dolması tek başına yetmez
Belirli süreli konut ve çatılı işyeri kiralarında kiracı, süre bitiminden en az 15 gün önce bildirimde bulunmazsa sözleşme aynı koşullarla bir yıl uzamış sayılır. Kiraya veren, sözleşme süresinin bitmiş olmasına dayanarak sözleşmeyi sona erdiremez.
On yıl kuralı: Ancak on yıllık uzama süresi dolduktan sonra kiraya veren, izleyen her uzama yılının bitiminden en az üç ay önce bildirimde bulunarak, hiçbir sebep göstermeden sözleşmeyi sona erdirebilir. Belirsiz süreli sözleşmelerde ise kiraya veren, kiranın başlangıcından on yıl geçtikten sonra genel hükümlere göre fesih bildirimi yapabilir.
Kiraya verenden kaynaklanan sebepler
1. Gereksinim (ihtiyaç): Kiraya veren; kiralananı kendisi, eşi, altsoyu, üstsoyu veya kanunen bakmakla yükümlü olduğu kişiler için konut ya da işyeri olarak kullanma zorunluluğu varsa sözleşmeyi dava yoluyla sona erdirebilir.
2. Yeniden inşa ve imar: Kiralananın yeniden inşası veya imarı için esaslı onarım, genişletme ya da değişiklik gerekiyor ve bu sırada kiralanan kullanılamıyorsa tahliye istenebilir.
Bu iki sebepte dava; belirli süreli sözleşmelerde sürenin sonundan, belirsiz süreli sözleşmelerde fesih dönemi ve bildirim sürelerine göre belirlenecek tarihten itibaren bir ay içinde açılmalıdır.
3. Yeni malikin gereksinimi: Kiralananı sonradan satın alan kişi, kendisi veya yakınları için gereksinim varsa, edinme tarihinden itibaren bir ay içinde durumu kiracıya yazılı olarak bildirip, altı ay sonra açacağı davayla sözleşmeyi sona erdirebilir. Dilerse bu hakkı, sözleşme süresinin bitiminden itibaren bir ay içinde açacağı davayla da kullanabilir.
Kiracıdan kaynaklanan sebepler
1. Tahliye taahhüdü: Kiracı, kiralananın kendisine teslim edilmesinden sonra belli bir tarihte boşaltmayı yazılı olarak üstlendiği hâlde boşaltmamışsa, kiraya veren bu tarihten itibaren bir ay içinde icraya başvurarak veya dava açarak sözleşmeyi sona erdirebilir.
2. İki haklı ihtar: Kiracı, bir yıldan kısa sürelerde kira süresi içinde, bir yıl ve daha uzun sürelerde ise bir kira yılı içinde, kirayı ödemediği için kendisine yazılı olarak iki haklı ihtar yapılmasına sebep olmuşsa, kiraya veren kira süresinin veya ihtarların yapıldığı kira yılının bitiminden itibaren bir ay içinde dava açabilir.
3. Kiracının aynı yerde evi olması: Kiracının veya birlikte yaşadığı eşinin aynı ilçe veya belde belediye sınırları içinde oturmaya elverişli bir konutu varsa ve kiraya veren bunu sözleşme kurulurken bilmiyorsa, sözleşmenin bitiminden itibaren bir ay içinde dava açılabilir.
4. Kirayı ödememe (temerrüt): Kiracı muaccel olan kira bedelini ödemezse kiraya veren, yazılı olarak bir süre verip bu sürede de ödenmezse sözleşmeyi feshedeceğini bildirebilir. Bu süre konut ve çatılı işyeri kiralarında en az otuz gündür.
Arabuluculuk şartı
Kira ilişkisinden kaynaklanan uyuşmazlıklarda, ilamsız icra yoluyla tahliyeye ilişkin hükümler hariç, dava açmadan önce arabulucuya başvurmak zorunludur.
Kiracıyı koruyan kurallar
- Dava yoluyla sona erdirmeye ilişkin bu kurallar kiracı aleyhine değiştirilemez.
- Gereksinim sebebiyle tahliye ettiren kiraya veren, haklı sebep olmadan kiralananı üç yıl geçmeden eski kiracısından başkasına kiralayamaz. Aksi hâlde eski kiracıya, son kira yılında ödenen bir yıllık kira bedelinden az olmamak üzere tazminat öder.
Sitemizde örnek dilekçe bulunuyor: Dilekçe Örnekleri › İhtiyaç Nedeniyle Tahliye Davası Dilekçesi.
Sık sorulan sorular
Ev sahibi "oğlum evlenecek" diyerek beni çıkarabilir mi?
Altsoy için konut gereksinimi kanunda sayılan sebeplerdendir. Ancak bu gereksinimin dava yoluyla ve süresi içinde ileri sürülmesi gerekir; mahkeme gereksinimin gerçek olup olmadığını değerlendirir.
Sözleşmeyi imzalarken verdiğim tahliye taahhüdü geçerli mi?
Kanun, taahhüdün kiralananın tesliminden sonra verilmiş olmasını arar. Bu nedenle tarih çok önemlidir.
Yargıtay uygulaması
Gereksinimin nasıl değerlendirildiğine dair Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2014/224 E., 2015/2354 K., 23.10.2015 T. sayılı kararı dikkat çekicidir. Olayda 39 yaşındaki kiraya veren, annesiyle birlikte yaşadığını ve artık ondan ayrı, bağımsız bir evde yaşamak istediğini belirterek konut gereksinimi nedeniyle tahliye istemişti.
Hukuk Genel Kurulu'nun benimsediği Yargıtay 6. Hukuk Dairesi bozma kararında; reşit bir kimsenin ayrı bir meskende oturmasının yasal hakkı olduğu, anne veya babasıyla birlikte oturmaya zorlanamayacağı, davacının annesiyle oturduğu ve ondan bağımsız bir evde yaşamak istediğinin tanıklarla doğrulanmasının tek başına konut gereksiniminin varlığını kabule yeterli olduğu belirtilmiştir. Taşınmazın uzun süre davacının mülkiyetinde olmasına rağmen daha önce orada oturmayı tercih etmemesinin gereksinimi ortadan kaldırmadığı kabul edilmiş ve tahliye davasının reddi bozulmuştur.
Sorularınız için iletişim sayfasını ziyaret edebilirsiniz.