İstifa eden işçi tazminat alabilir mi? Haklı nedenle fesih
"İstifa edersem tazminat alamam" düşüncesi çok yaygındır ve çoğu zaman doğrudur. Ancak işten kendi isteğinizle ayrılmanızın arkasında kanunun "haklı neden" saydığı bir durum varsa, sonuç tamamen değişebilir. Bu yazıda istifa ile haklı nedenle fesih arasındaki farkı anlatıyoruz.
Sıradan istifa: kıdem ve ihbar tazminatı yok
İşçinin haklı bir sebebe dayanmadan iş sözleşmesini sona erdirmesi istifa sayılır. Kıdem tazminatını düzenleyen 1475 sayılı Kanun'un 14. maddesi, tazminata hak kazandıran hâlleri tek tek sayar; sıradan istifa bunlar arasında yoktur. Bu nedenle haklı bir neden olmadan istifa eden işçi kural olarak kıdem tazminatı alamaz.
Haklı nedenle fesih: kıdem tazminatı mümkün
İş Kanunu, bazı durumlarda işçiye iş sözleşmesini bildirim süresini beklemeden, derhal sona erdirme hakkı tanır. İşçi bu hakkı kullanırsa ve en az bir yıllık kıdemi varsa, 1475 sayılı Kanun'un 14. maddesine göre kıdem tazminatına hak kazanır.
Kanunda sayılan haklı nedenler üç gruptur:
1. Sağlık sebepleri
- Yapılan iş, niteliği gereği işçinin sağlığı veya yaşayışı için tehlikeli hâle gelirse,
- İşçinin sürekli ve yakından birlikte çalıştığı işveren veya başka bir işçi bulaşıcı ya da işçinin işiyle bağdaşmayan bir hastalığa yakalanırsa.
2. Ahlak ve iyiniyet kurallarına uymayan hâller
- İşveren sözleşme yapılırken önemli bir konuda işçiyi yanıltmışsa,
- İşveren işçinin veya ailesinin şeref ve namusuna dokunacak söz ya da davranışlarda bulunursa veya işçiye cinsel tacizde bulunursa,
- İşveren işçiye ya da ailesine sataşır, gözdağı verirse veya işçi hakkında asılsız ağır isnatlarda bulunursa,
- İşçi işyerinde başka bir işçi veya üçüncü kişiler tarafından cinsel tacize uğrar ve işverene bildirmesine rağmen gerekli önlemler alınmazsa,
- İşçinin ücreti kanuna veya sözleşmeye uygun hesaplanmaz ya da ödenmezse,
- Parça başı veya iş tutarı üzerinden çalışan işçiye eksik iş verilip aradaki fark karşılanmazsa ya da çalışma şartları uygulanmazsa.
3. Zorlayıcı sebepler
İşyerinde işin bir haftadan fazla durmasını gerektiren zorlayıcı sebepler ortaya çıkarsa.
Süreye dikkat
Ahlak ve iyiniyet kurallarına aykırı hâllere dayanan fesih hakkı, işçinin bu davranışı öğrendiği günden itibaren altı iş günü içinde ve her hâlde olayın üzerinden bir yıl geçmeden kullanılmalıdır. Süre geçerse bu sebebe dayanarak derhal fesih yapılamaz.
Uygulamada nasıl yapılır?
- Fesih bildirimi yazılı ve ispatlanabilir şekilde yapılmalıdır. Uygulamada en güvenli yol noter ihtarnamesidir.
- Bildirimde fesih nedeni somut olarak yazılmalıdır. Örneğin hangi ayların ücretinin ödenmediği gibi.
- "Kendi isteğimle ayrılıyorum" gibi genel ifadeler, haklı fesih iddiasını sonradan ispatlamayı zorlaştırabilir.
Sitemizde bu iş için hazırlanmış bir örnek bildirim bulunuyor: Dilekçe Örnekleri › İşçinin Haklı Nedenle Fesih Bildirimi.
Sık sorulan sorular
Ücretimi geç alıyorum, bu da haklı neden mi?
Kanun, ücretin kanuna veya sözleşmeye uygun hesaplanmamasını ya da ödenmemesini haklı neden sayar. Fazla çalışma ve genel tatil gibi ücretlerin ödenmemesi de bu kapsamda değerlendirilebilir (aşağıdaki Yargıtay kararına bakın).
Haklı nedenle ayrıldıktan sonra hemen başka işe girersem hakkım düşer mi?
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu, haklı nedenle fesheden işçinin daha sonra başka bir işyerinde çalışmaya başlamasının feshin sonucunu etkilemediğini kabul etmiştir.
Yargıtay uygulaması
Yargıtay Hukuk Genel Kurulu'nun 2020/234 E., 2022/199 K., 24.02.2022 T. sayılı kararı bu konuda yol göstericidir. Kurul; ücretin kanuna veya sözleşmeye uygun ödenmemesinin İş Kanunu m. 24/II-e uyarınca haklı fesih nedeni olduğunu, işçinin bu hakkı yalnızca temel ücretin değil ikramiye, prim gibi ücret eklerinin ödenmemesi nedeniyle de kullanabileceğini ve fazla çalışma, hafta tatili, ulusal bayram ve genel tatil ücretlerinin zamanında ödenmemesi veya eksik ödenmesinin de haklı nedenle derhal fesih nedeni olduğunu belirtmiştir.
Kurul ayrıca, istifa dilekçesindeki ifadenin genel nitelikte olması hâlinde istifanın ardındaki gerçek nedenin araştırılabileceğini ifade etmiştir. Somut olayda ödenmeyen fazla çalışma ve genel tatil ücretleri nedeniyle işçinin haklı nedenle fesih yaptığı ve kıdem tazminatına hak kazandığı kabul edilmiş; işçinin fesihten sonra başka bir işverenin yanında çalışmaya başlamasının bu sonucu etkilemeyeceği belirtilmiştir. Karar oy çokluğuyla verilmiştir.
Sorularınız için iletişim sayfasını ziyaret edebilirsiniz.