Maaş haczi: maaşın ne kadarı haczedilebilir?

Bir icra takibi kesinleştiğinde alacaklının en sık başvurduğu yollardan biri, borçlunun maaşına haciz koydurmaktır. Bu durumda pek çok kişinin aklına ilk gelen soru şudur: Maaşımın tamamı kesilir mi? Kanun bu konuda hem borçluyu hem alacaklıyı koruyan bir denge kurar.

Maaş tamamen haczedilemez

İcra ve İflas Kanunu'na göre maaşlar, her türlü ücretler, emekli maaşları ve sigorta ya da emekli sandıklarının bağladığı gelirler; borçlunun ve ailesinin geçimi için icra memurunun gerekli gördüğü miktar düşüldükten sonra haczedilebilir.

Yani maaşın bir kısmı borçlunun ve ailesinin geçimi için her zaman borçluya bırakılır.

Kesinti en az dörtte bir

Kanun burada alacaklıyı da gözetir: Haczedilecek miktar maaşın dörtte birinden az olamaz. Uygulamada maaş hacizlerinde kesintinin genellikle maaşın dörtte biri oranında yapılmasının nedeni budur.

Birden fazla haciz varsa

Borçlunun maaşına birden fazla alacaklı haciz koydurmuşsa hacizler sıraya konur. Sıradaki ilk haczin kesintisi bitmeden sonraki haciz için kesinti yapılamaz. Böylece maaştan aynı anda birden fazla dörtte bir kesilmez; borçlar sırayla ödenir.

İşverenin yükümlülükleri

Maaş haczi, borçlunun çalıştığı kuruma veya işverene icra dairesinden gelen bir yazıyla uygulanır. Kanuna göre işveren:

  • Haczin uygulandığını ve borçlunun maaş miktarını en geç bir hafta içinde icra dairesine bildirmek,
  • Borç bitene kadar haczedilen miktarı maaştan kesip hemen icra dairesine göndermek,
  • Borçlunun maaşı değişirse veya işten ayrılırsa bunu derhal icra dairesine bildirmek

zorundadır.

Bu yükümlülüklere uymayan işverenin kesmediği veya göndermediği para, ayrıca mahkeme kararı almaya gerek kalmadan icra dairesince işverenin kendi maaşından veya mallarından alınır. İşverenin, ödediği bu tutar için borçluya rücu hakkı vardır.

Hiç haczedilemeyen ödemeler

Kanun bazı gelirleri tamamen haciz dışında tutar. Bunlardan bazıları şunlardır:

  • Ordu ve emniyet hizmetlerinde malul olanlara bağlanan emeklilik maaşları ile bu hizmetler sırasında ölenlerin ailelerine bağlanan maaşlar,
  • Bir yardımlaşma sandığı veya derneğin hastalık, zaruret ve ölüm gibi hâllerde bağladığı maaşlar,
  • Vücut veya sağlık üzerine verilen zararlar için tazminat olarak ödenen paralar,
  • Öğrenci bursları.

"Maaşımın haczine izin veriyorum" demek geçerli mi?

Hayır. Kanunda haczi yasaklanan veya sınırlanan mal ve hakların haczedilebileceğine dair önceden yapılan anlaşmalar geçerli değildir. Örneğin bir kredi sözleşmesine konulan böyle bir madde, kanundaki korumayı ortadan kaldırmaz.

Sık sorulan sorular

Maaşıma haciz geldi, ne yapabilirim?

Önce icra dosyasındaki borcun ve kesinti miktarının doğru olup olmadığını kontrol edin. İcra dairesinin işlemi kanuna aykırıysa veya olaya uygun değilse, işlemi öğrendiğiniz tarihten itibaren yedi gün içinde icra mahkemesine şikâyet edebilirsiniz. Borcu yapılandırmak için alacaklıyla görüşmek de bir seçenektir.

İşveren kesinti yapmazsa ne olur?

Kesinti yapmayan işveren, kesmediği tutardan kendisi sorumlu tutulabilir ve bu tutar doğrudan onun mallarından tahsil edilebilir.

Yargıtay uygulaması

Yargıtay 12. Hukuk Dairesi'nin 2016/13683 E., 2016/17650 K., 23.06.2016 T. sayılı kararı, işverenin sorumluluğu ile hacizlerin sırası konusunu birlikte ele alır. Olayda borçlunun maaşının dörtte birine haciz konulmuş, işveren kesinti yapmadığı için onun malvarlığına haciz uygulanmıştı. İşveren de, ilk haciz kapanmadan diğer dosyalardan kesinti yapılamayacağını ileri sürmüştü.

Yargıtay, İİK m. 83/2'deki "Birden fazla haciz var ise sıraya konur. Sırada önde olan haczin kesintisi bitmedikçe sonraki haciz için kesintiye geçilemez" kuralını hatırlatmıştır. Mahkemenin, şikâyete konu dosyaların hacizde sıraya alınıp alınmadığını araştırması; sıraya alınmamışsa işverenin bildirdiği ücret bordrolarını getirterek maaştan kesilmeyen miktarı belirlemesi ve işverenin bu miktarla sorumlu olduğuna karar vermesi gerektiği belirtilmiştir. Bu yönde inceleme yapılmadan karar verilmesi doğru görülmemiş ve karar bozulmuştur.

Sorularınız için iletişim sayfasını ziyaret edebilirsiniz.