Nafaka türleri: tedbir, yoksulluk ve iştirak nafakası
Boşanma sürecinde en çok merak edilen konulardan biri nafakadır. Oysa "nafaka" tek bir şey değildir: Dava sürerken ödenen, boşanmadan sonra eşe ödenen ve çocuk için ödenen nafakalar farklı kurallara bağlıdır.
1. Tedbir nafakası: dava süresince
Boşanma veya ayrılık davası açıldığında hâkim, dava devam ettiği sürece gerekli olan geçici önlemleri kendiliğinden alır. Bu önlemler özellikle eşlerin barınması, geçimi, malların yönetimi ve çocukların bakım ve korunmasıyla ilgilidir. Dava süresince eşe veya çocuğa bağlanan nafaka, uygulamada tedbir nafakası olarak adlandırılır.
2. Yoksulluk nafakası: boşanmadan sonra eşe
- Boşanma yüzünden yoksulluğa düşecek olan taraf, diğer taraftan geçimi için nafaka isteyebilir.
- Bunun şartı, nafaka isteyen tarafın boşanmada kusurunun daha ağır olmamasıdır.
- Nafakayı ödeyecek tarafın kusurlu olup olmadığına bakılmaz.
- Nafaka, ödeyecek tarafın malî gücü oranında ve kanunda süresiz olarak düzenlenmiştir.
3. İştirak nafakası: çocuk için
Mahkeme boşanmaya karar verirken çocukla ilgili düzenlemeyi de yapar. Velayet kendisine verilmeyen eş, çocuğun bakım ve eğitim giderlerine gücü oranında katılmak zorundadır. Bu katkıya uygulamada iştirak nafakası denir. Çocukla kişisel ilişki düzenlenirken çocuğun özellikle sağlık, eğitim ve ahlak bakımından yararları esas alınır.
Nafaka nasıl ödenir?
Yoksulluk nafakası toptan ya da durumun gereğine göre aylık (irat) biçiminde ödenebilir. Hâkim, istem hâlinde, aylık olarak ödenecek nafakanın gelecek yıllarda tarafların sosyal ve ekonomik durumlarına göre ne miktarda ödeneceğini de karara bağlayabilir. Aynı imkân çocuk için ödenecek giderler bakımından da vardır.
Nafaka ne zaman kalkar?
Aylık ödenen yoksulluk nafakası:
- Nafaka alan tarafın yeniden evlenmesi veya taraflardan birinin ölümü hâlinde kendiliğinden kalkar;
- Nafaka alan tarafın evlenmeden fiilen evliymiş gibi yaşaması, yoksulluğunun ortadan kalkması veya haysiyetsiz hayat sürmesi hâlinde ise mahkeme kararıyla kaldırılır.
Nafaka artırılabilir veya azaltılabilir mi?
Evet. Tarafların malî durumları değişirse ya da hakkaniyet gerektirirse nafakanın artırılmasına veya azaltılmasına karar verilebilir.
Sitemizde nafaka artırımı için hazırlanmış bir örnek dilekçe bulunuyor: Dilekçe Örnekleri › Nafaka Artırım Davası Dilekçesi.
Sık sorulan sorular
Çalışıyorsam yoksulluk nafakası alabilir miyim?
Belirleyici olan, boşanma yüzünden yoksulluğa düşüp düşmeyeceğinizdir. Düzenli ve geçiminizi sağlayacak bir geliriniz varsa yoksulluk nafakası talebi reddedilebilir (aşağıdaki Yargıtay kararına bakın).
Kusurluysam nafaka alamaz mıyım?
Kanun, nafaka isteyen tarafın kusurunun daha ağır olmamasını arar. Kusurların eşit olması veya diğer tarafın daha ağır kusurlu olması nafaka talebine engel değildir.
Yargıtay uygulaması
Yargıtay 2. Hukuk Dairesi'nin 2016/15123 E., 2017/6577 K., 31.05.2017 T. sayılı kararı, yoksulluk nafakasında "yoksulluğa düşme" şartının nasıl değerlendirildiğini gösterir. Olayda eşler eşit kusurlu bulunmuş, kadın yararına yoksulluk nafakasına hükmedilmişti.
Yargıtay, sonradan toplanan delillere göre kadının çalıştığını, asgari yaşam giderlerini karşılamaya yeterli ve düzenli bir gelirinin bulunduğunu ve tarafların gelirlerinin birbirine yakın olduğunu tespit etmiştir. Bu durumda TMK m. 175'in koşullarının gerçekleştiğinden söz edilemeyeceğini, yoksulluk nafakası isteğinin reddi gerektiğini belirterek kararı bozmuştur. Karar oy çokluğuyla verilmiş olup karşı oy yazısında farklı bir görüş savunulmuştur.
Sorularınız için iletişim sayfasını ziyaret edebilirsiniz.